१३ असोज २०७०
राज्यका नीति जिम्मेवार
व्यक्तिको निराशा र पलायनले आत्महत्या हुने गरेको देखिए पनि राज्यका नीति त्योभन्दा बढी जिम्मेवार हुन्छन् ।
बिलाश राई
व्यक्ति मात्र जिम्मेवार होइन
कयौं धर्मग्रन्थहरूले सिकाए अनुसार मानिसहरूले मोक्ष पाउन आत्महत्या गरे होलान् भनेर यो जमानामा पत्याउन गाह्रो पर्छ । त्यसैगरी, निराशा वा पलायन जस्ता व्यक्तिगत कारणले मात्र आत्महत्या भएको भन्न पनि सकिंदैन । चर्चित समाजशास्त्री दुर्खाइमको विचारमा केही अपवाद बाहेक राज्यको संरचना र स्वरुप मानिसको आत्महत्यामा प्रमुख जिम्मेवार हुन्छन् । राज्यका पुराना मान्यता र ढाँचा भत्किएका तथा नयाँ पनि नबनेको नेपालको वर्तमान अवस्था हेर्दा दुर्खाइमको भनाइ सत्यको धेरै नजिक रहेको देखिन्छ । हरेक क्षेत्रमा उदारता भित्रिएर पनि त्यो अनुसार राज्यपनु सर्रं चना नभएको वर्तमान अवस्थामा समाजसँग व्यक्तिको दूरी बढ्दो छ । व्यक्तिका महइभ्वाकांक्षाहरू बढेर सम्बन्धहरू स्वार्थमा आधारित हुँदैछन् । जीविकाको दौडमा लाग्दालाग्दै मानिसहरूले सामाजिक र पारिवारिक विषयमा समय दिन फुर्सद पाउन छाडेका छन् । यो अवस्थाले मानिसहरूमा असन्तुष्टि र निराशा बढाएको छ ।
उदारवाद र भूमण्डलीकरणले परम्परागत स्रोतसाधनप्रति व्यक्ति र समुदायको लगाव घट्नु र राज्यले नयाँ स्रोत साधनहरूको व्यवस्थापन पनि गर्न नसक्नुले अधिकांश मानिसको दैनिकी अन्योलग्रस्त र कष्टकर बनेको छ । त्यसले मानिसमा विकृति र मानसिक डिपशे्र न बढाउँदै आपराधिक मनोवृत्तिमा समेत पुर्याएको छ । मानसिक तनाव र निराशा बढ्दै सोच र विचार शून्य हुनु आत्महत्या जस्तो कठोर निर्णयमा मानिस पुग्नुको एउटा महइभ्वपूर्ण कारण हो । तर, मानिसलाई त्यो अवस्थामा पुर्याउन राज्यले लिएका नीतिहरू जिम्मेवार हुन्छन् । मानिसहरूको समस्या केलाउन र तिनलार्इ समाधान गर्न लाग्नुपर्ने राज्यले त्यसमा ध्यान नपुर्याउँदा मानिस आत्महत्या जस्तो गम्भीर निर्णयमा पुग्ने र त्यही कारण आत्महत्याका घटना वृद्धि हुने अवस्था आएको देखिन्छ ।
समाज र राज्यका संरचना तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेको यो वेला राज्यले आफ्नो कर्तव्य अनुसार भूमिका निर्वाह गर्न सकेको छैन । राज्यलार्इ नेतृत्व गर्नेहरु झिनामसिना स्वार्थमा अलमलिएका छन् । असर र परिणाम विचार नगरी नीतिहरू आयात गर्ने राज्यको प्रवृत्तिले सामाजिक समस्याहरू झन् जटिल बन्दैछन् । तर, तिनलाई समाधान गर्न राज्यले ध्यान दिएको देखिंदैन । सामाजिक समस्याहरूलाई राज्यले अहिले जसरी नै बेवास्ता गरिरहने हो भने आत्महत्याका घटना बढ्दै समाज र राज्यका लागि चुनौती नबन्लान् भन्न सकिन्न । त्यसैले आत्महत्याका कारणहरू पहिल्याउँदै तिनलाई समाधान गर्न लाग्नु बुद्धिमानी ठहर्छ ।
No comments:
Post a Comment